Crnogorski (MNE)English (UK)
Da li bi Crnu Goru trebalo proglasiti bezbjednom zemljom porijekla?

Da li bi Crnu Goru trebalo proglasiti bezbjednom zemljom porijekla?

Nakon uspostavljanja sistema vizne liberalizacije, pitanje velikog broja neutemeljenih zahtjeva za azil iz zemalja zapadnog Balkana (Srbija, Bosna i Hercegovina, Makedonija, Albanija, Kosovo i Crna...

Održana međunarodna konferencija  «Uloga i značaj medija u procesu EU integracija - naučene lekcije i iskustva iz regiona »

Održana međunarodna konferencija «Uloga i značaj medija u procesu EU integracija - naučene lekcije i iskustva iz regiona »

Centar za građansko obrazovanje (CGO), u saradnji sa Daily Press Vijesti, u okviru realizacije projekta „EU vijesti-informiši se!“, podržanog iz komunikacionog budžeta Delegacije Evropske unije u...

Promovisan projekat

Promovisan projekat "Rastimo zajedno 3 – Informacije o EU kroz popularne internet portale"

Delegacija Evropske unije u Crnoj Gori danas je u prostorijama EU  Info Centra promovisala projekat "Rastimo zajedno 3 – Informacije o EU kroz popularne internet portale". Projekat ima za cilj...

Ambasador Drobnič gost drugog Evropskog kafea

Ambasador Drobnič gost drugog Evropskog kafea

Centar za građansko obrazovanje (CGO) je danas, u saradnji sa fondacijom Friedrich Ebert (FES), nastavio sa realizacijom projekta «Evropski kafe» u okviru kojeg je organizovan sastanak...

Najava: Prezentacija projekta: Rastemo zajedno 3 - Informacije o EU kroz popularne internet portale

Najava: Prezentacija projekta: Rastemo zajedno 3 - Informacije o EU kroz popularne internet portale

Delegacija Evropske unije u Crnoj Gori organizuje prezentaciju projekta "Rastemo zajedno 3 - Informacije o EU kroz popularne internet portale", 20. aprila sa početkom u 11h00, u prostorijama EU...

  • Da li bi Crnu Goru trebalo proglasiti bezbjednom zemljom porijekla?

    Da li bi Crnu Goru trebalo proglasiti bezbjednom zemljom porijekla?

  • Održana međunarodna konferencija  «Uloga i značaj medija u procesu EU integracija - naučene lekcije i iskustva iz regiona »

    Održana međunarodna konferencija «Uloga i značaj medija u procesu EU integracija - naučene...

  • Promovisan projekat

    Promovisan projekat "Rastimo zajedno 3 – Informacije o EU kroz popularne internet portale"

  • Ambasador Drobnič gost drugog Evropskog kafea

    Ambasador Drobnič gost drugog Evropskog kafea

  • Najava: Prezentacija projekta: Rastemo zajedno 3 - Informacije o EU kroz popularne internet portale

    Najava: Prezentacija projekta: Rastemo zajedno 3 - Informacije o EU kroz popularne internet portale

Crna Gora i EU

 

images-11Odnosi između Crne Gore i Evropske Unije u Procesu stabilizacije i pridruživanja (PSP) uspostavljeni su u julu 2001. godine. Na Solunskom samitu 2003. godine potvrđena je evropska perspektiva država Zapadnog Balkana, a u julu iste godine uspostavljen je Unaprijeđeni stalni dijalog kao forma redovnih konsultacija Crne Gore i Evropske Unije.Nakon referenduma o nezavisnosti Crne Gore i proglašenja nezavisnosti u crnogorskoj Skupštini 2006. godine uslijedila su bilateralna priznanja nezavisne Crne Gore od strane država članica Evropske Unije. Diplomatski odnosi između Crne Gore i Evropske zajednice vode se putem Misije Crne Gore u EU, odnosno u Briselu, koja u potpunosti funkcioniše od 2006. godine, i Delegacije EU u Crnoj Gori, u Podgorici, koja je sa radom počela u novembru 2007. godine. 1.januara 2008. godine  stupio je na snagu Privremeni sporazum, kao i Sporazum o viznim olakšicama i Sporazum o readmisiji. Savjet ministara Evropske unije je 30. novembra 2009. donio odluku o ukidanju viza za Crnu Goru, Makedoniju i Srbiju. Odluka je stupila na snagu 19. decembra iste godine čime je građanima Crne Gore omogućeno da bez viza putuju u svih 25 članica koje pripadaju Šengen zoni, ali i u tri zemlje koje nijesu dio EU (Island, Norveška i Švajcarska).

Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) između Crne Gore i Evropske Unije potpisan je 15. oktobra 2007, a stupio je na snagu 1. maja 2010. Godine, nakon okončane ratifikacije u svim državama članicama Evropske Unije. Nadziranje primjene i sprovođenje SSP-a vrši Savjet za stabilizaciju i pridruživanje. Stupanjem na snagu SSP– a , Privremeni sporazum prestaje da važi, a predviđeno je formiranje novog institucionalnog okvira za saradnju između EU i Crne Gore.

Crna Gora 15. decembra 2008. godine podnosi zahtjev za članstvo u Evropskoj uniji. U skladu sa članom 49. Sporazuma EU, zemlje članice su 23. aprila 2009. godine zatražile da Evropska komisija pripremi mišljenje o aplikaciji što je značilo da će Crna Gora uskoro dobiti Upitnik Evropske komisije od preko 4,000 pitanja iz svih oblasti pravnih tekovina EU, na osnovu kojeg će Evropska Komisija izraditi mišljenje i dati preporuku Savjetu EU da dodijeli Crnoj Gori status kandidata. Iste godine, u Briselu, 9. decembra 2009. godine predsjednik Vlade Crne Gore predaje Evropskom komesaru za proširenje Oli Renu odgovore na Upitnik Evropske Komisije. Godinu kasnije, Direktorat za proširenje Evropske unije dostavio je Ministarstvu za evropske integracije 1. marta 2010. godine novi set od 673 dodatna pitanja iz Upitnika EK koja su se odnosila na dopunske informacije i pojašnjenja na odgovore u svim poglavljima osim 12. (bezbijednost hrane, veterinarska i fitosanitarna politika). Izrada odgovora na set dodatnih pitanja predata je Evropskoj komisiji u predviđenom roku 12. aprila 2012. godine.

Evropska komisija je objavila Mišljenje 9. novembra 2010. godine u kojem je navedeno da, Komisija smatra da bi pregovore za pristupanje EU trebalo otvoriti sa Crnom Gorom čim ostvari potreban stepen usaglašenosti sa kriterijumima za članstvo i to posebno sa Kopenhaškim političkim kriterijumima koji zahtijevaju stabilnost institucija koje garantuju vladavinu prava. U oktobru 2010. godine predsjednik Evropskog savjeta Herman van Rompuj posjetio je Crnu Goru, a 9. novembra iste godine Evropska komisija je objavila pozitivno Mišljenje o spremnosti Crne Gore za članstvo, kojim se preporučuje da Savjet Crnoj Gori dodijeli status kandidata. Zasnovano na pozitivnom Mišljenju, 17. decembra 2010. godine Crna Gora na sjednici Evropskog savjeta postaje kandidat za članstvo u Evropsku Uniju. U narednom periodu, Vlada Crne Gore 17. februara  2011. godine usvaja Akcioni plan praćenja sprovođenja preporuka iz Mišljenja Evropske komisije.

Evropska komisija 12. oktobra 2011. objavljuje Izvještaj o napretku u kojem je pozitivnim mišljenjem ocijenila dosadašnje napore Crne Gore i preporučila otvaranje pristupnih pregovora sa EU. Komesar Evropske Komisije Štefan File boravio je u zvaničnoj posjeti Crnoj Gori i tom prilikom uručio predsjedniku Vlade Igoru Lukšiću pozitivno mišljenje Evropske komisije o spremnosti Crne Gore za članstvo u EU i preporuku za otpočinjanje pristupnih pregovora, 13. oktobra 2011. 

Šefovi država i vlada EU potvrdili su na samitu u Briselu otvaranje pregovora o pristupanju Crne Gore 29. juna 2012. godine. Nakon pozitivne odluke sa Crnom Gorom započet je novi pristup u pregovorima po kome će poglavlja 23- Pravosuđe i temeljna prava i 24- Pravda, sloboda i bezbjednost ostati otvorena do kraja pregovaračkog procesa.

U dosadašnjem toku pregovora otvoreno je 18 pregovaračkih poglavlja, dok su privremeno zatvorena dva poglavlja:18.decembra 2012. otvoreno je i privremeno zatvoreno poglavlje 25. Nauka i istraživanje, a u aprilu 2013. godine privremeno je zatvoreno i poglavlje 26 - Obrazovanje i kultura.

 

 

Fondovi Evropske Unije

Kroz politiku solidarnosti, Evropska unija svake godine izdvaja značajna sredstva iz zajedničkog budžeta za pomoć manje razvijenim regionima i državama članicama. Međutim, određeni fondovi za razvoj EU namijenjeni su i državama koje nijesu njene članice, kao što su države kandidati i potencijalni kandidati.

U septembru 2004, Evropska komisija predložila je uspostavljanje novog instrumenta za pretpristupnu pomoć (Instrument for Pre-Accession Assistance – IPA 2007-2013), koji je namijenjen pružanju podrške zemljama kandidatima za članstvo u EU, kao i potencijalnim kandidatima za članstvo u EU.

IPA je jedinstven pretpristupni instrument EU za budžetsko razdoblje od 2007. do 2013, koji objedinjuje dosadašnje pretpristupne instrumente: PHARE, SAPARD, ISPA, CARDS.

Crna Gora dobija finansijsku pomoć Evropske unije od 1998. Evropska unija je između 1998. i 2010. opredijelila preko 408.5 miliona € Crnoj Gori. On 1998. do 2006. u ovaj iznos uključena je pomoć EU kroz CARDS program, vrijedna 277.2 miliona €.

Godine 2007. CARDS je zamijenjen Instrumentom za pretpristupnu pomoć (IPA), koji će trajati do 2013.

IPA se sastoji od sljedećih pet komponenti:

  • Komponenta I (Pomoć u tranziciji i izgradnja institucija) je dostupna zemljama kandidatima i potencijalnim kandidatima za članstvo u EU;
  • Komponenta II (Prekogranična saradnja) je dostupna zemljama kandidatima i potencijalnim kandidatima za članstvo u EU;
  • Komponenta III (Regionalni razvoj) je dostupna samo zemljama kandidatima za članstvo u EU;
  • Komponenta IV (Razvoj ljudskih resursa) je dostupna samo zemljama kandidatima za članstvo u EU;
  • Komponenta V (Ruralni razvoj) je dostupna samo zemljama kandidatima za članstvo u EU;

Crna Gora već aktivno koristi pomoć u okviru komponente I i II, dok su joj komponente  III, IV i V dostupne, ali će biti operativne tek kada dobije akreditaciju za Decentralizovani implementacioni sistem (DIS).

Komponenta I

IPA komponenta I (Pomoć u tranziciji i izgradnja institucija), koja je poznata i kao Nacionalni program za Crnu Goru, usmjerenaje na ključne političke kriterijume kao što su reforma pravosuđa i javne administracije, izgradnja institucija, borba protiv korupcije i organizovanog kriminala. Finansijska pomoć je, takođe, obezbjeđena civilnom društvu. Kada su u pitanju ekonomski i drugi uslovi članstva, IPA programi su koncentrisani na podršku reformama i jačanju administrativnih kapaciteta u oblastima kao što su unutrašnje tržište, životna sredina, transport, statistika, obrazovanje, zapošljavanje i socijalna inkluzija.

Crna Gora je dobila 131.3 miliona € kroz IPA pomoć od 2007. do 2010. (pogledajte tabelu dolje).

Komponenta II

Crna Gora učestvuje u četiri prekogranična IPA programa sa susjednim zapadno-balkanskim zemljama (Albanija, Bosna i Hercegovina, Hrvatska i Srbija). Takođe, Crna Gora učestvuje i u IPA Adriatic prekograničnom programu sa državama članicama i u transnacionalnim programima saradnje: South-East Europe i Mediterranean koji se realiziju u okviru Evropskog regionalog razvojnog fonda.

Pomoć Crnoj Gori je dostupna i kroz Evropski instrument za demokratiju i ljudska prava (2008: 0,3 miliona €; 2009: 0,51 miliona €; 2010: 0,4 miliona €).

Decentralizovani Implementacioni Sistem (DIS)

Sve zemlje koje imaju cilj da postanu države članice Evropske unije treba da, u određenom trenutku, pripreme svoju upravu za upravljanje pretpristupnim fondovima na decentralizovan način. Stoga je presudno važna priprema za preuzimanje vlasništva nad upravljanjem programima koji se finansiraju iz sredstava Evropske unije.

Decentralizovani sistem implementacije (DIS) znači da se odgovornost za realizaciju programa  IPA prenosi sa Evropske komisije na institucije Vlade Crne Gore. Samim procesom se dolazi do institucionalnog jačanja države, a dobijanje akreditacije od strane Evropske komisije, predstavlja izraz povjerenja Evropske komisije u uspostavljeni sistem. Time bi se u budućnosti, kada Crna Gora postane članica EU, obezbijedilo uspješno korišćenje strukturnih i kohezionih fondova. Osnovni uslov za prelazak na tzv. Decentralizovani implementacioni sistem je izgradnja kapaciteta i osnivanje  struktura čije je formiranje propisano aktima kojima se reguliše IPA, kao i Okvirnim sporazumom.Uspostavljanjem DIS-a, država korisnica IPA fondova postaje vlasnik cjelokupnog procesa upravljanja pomoći.

Projektima u okviru IPA komponenti III, IV i V, koji odgovaraju budućim strukturnim fondovima u oblasti zapošljavanja, socijalne i regionalne politike i ruralnog razvoja, biće upravljano od strane Crne Gore.

Do sada je kroz IPA program za Crnu Goru izdvojeno:

 

GODINA

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

TOTAL

Pomoć u tranziciji i izgradnja institucija

27,490, 504

28,112,552

28,632,179

29,238,823

29,843,599

16,346,471

5,296,035

164,960,163

Prekogranična saradnja

3,909,496

4,487,448

4,667,821

4,282,690

4,310,344

4,338,551

4,418,687

30,415,037

Regionalni razvo

0

0

0

0

0

8,000,000

15,200,000

23,200,000

Razvoj ljudskih resursa

0

0

0

0

0

2,800,000

2,900,000

5,700,000

Ruralni razvoj

0

0

0

0

 

3,300,000

7,600,000

10,900,000

Total

31,400,000

32,600,000

33,300,000

33,521,513

34,153,943

34,785,022

35,414,722

235,175,200

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Preuzeto sa web sajta Delegacije Evropske Unije u Crnoj Gori, http://www.delmne.ec.europa.eu.

Institucije EU

 

Institucije Evropske unije su tijela na koje su države člannice prenijele vršenje određenih nadležnosti koje su tim institucijama povjerene ugovorima o osnivanju i funkcionisanju Evropske unije.

Evropski savjet, Evropska komisija i Evropski parlament čine tzv. ’institucijonalni trougao’ koji donosti odluke u Evropskoj uniji.

 

Evropski savjet

evropski-savetNastao je 1974. godine na inicijativu tadašnjeg francuskog predsjednika Pompidua. On je dugo funkcionisao kao jedno ad hoc tijelo političkog karaktera, kao međuvladina konferencija koja se sastajala svakog semestra, da bi tek kasnije prerasla u nešto što je uključeno u sistem institucija EU. Evropski Savjet je od početka vodeći politički organ EU, koji čine šefovi država članica ili šefovi vlada država članica EU. Uglavnom se radi o premijerima, a samo dva predsjednika učestvuju na samitima evropskih država – predsjednici Francuske i Finske.

U insitucionalnom sistemu Unije, Evropski savjet je najviši politički organ, pa je gotovo neophodan za rad svih ostalih izvršnih institucija EU. NA neki način Evropski savjet daje političke smjernice I Savjetu ministara I Evropskoj komisiji.

Druga uloga koju ima Evropski savjet je arbitriranje. Sva ona pitanja koja debata unutar Savjeta ministara ne može da riješi na nivou ministara, odlaze na viši nivo – političku arbitražu, tj. rješavaju se u Evropskom savjetu.

Evropski savjet daje i smjernice u tzv. zajedničkoj i spoljnobezbjednosnoj politici EU. Ovdje su posebno važna ona pitanja koja su od zajedničkog političkog interesa- spoljni odnosi i vojni aspekti saradnje unutar EU, koji postoje još od ugovora iz Mastrihta.

Poslije Ugovora iz Nice odlučeno je da se svi sastanci Evropskog savjeta drže u Briselu.

 

Evropska komisija

evropska komisijaEvropska komisija je najvažnija izvršna institucija Evropske unije. Ona štiti isključivo interese Evropske unije, za razliku od ostalih institucija u kojima su prisutni nacionalni uticaji. Komisija ima dva dijela: Politički ( Svaki član Evropske komisije je zadužen za jedan resor, što podrazumijeva rad na politici u okviru tog resora) i Administrativni (podrazumijeva 26 generalnih direktora, koji su zaduženi za pojedine oblasti, 9 opštih I specijalizovanih službi I nekoliko kabineta.  Predsjednik i članovi Komisije (po jedan iz svake države članice) biraju se od strane zemalja članica pošto su prethodno odobreni od strane Evropskog parlamenta. Mandat Komisije je 5 godina i može se obnoviti.

Od 2004. Evropska komisija broji 25 komesara – svaka država članica ima svog predstavnika u Komisiji. Nakon mini proširenja 1. januara 2007, kada su se Uniji pridružile Bugarska i Rumunija, Komisija je dobila još jednog člana – komesara za multilingvilizam iz Rumunije. U postojećem sastavu Komisije jedino nema predstavnika Bugarske.

Svaki komesar je nadležan za određenu oblast i raspolaže kabinetom od šest bliskih saradnika. Kabinet ima zadatak da podržava djelatnosti političkog rukovođenja i usmjeravanja komesara i da prosljeđuje informacije, ali da pri tome generalnim direktoratima i podrđrnim službama prepusti administrativno sporvođenje.

Cjelokupni rad Evropske komisije koordinira Generalni sekretarijat Evropske komisije , koji je ujedno zadužen i za održavanje veza između Komisije i ostalih institucija EU.

Evropska komisija ima mandat od pet godina, koji se poklapa sa mandatom Evropskog parlamenta. Sjedište Komisije je u Briselu i njen rad je potpomognut administrativnim osobljem, koje broji oko 20.000 ljudi, od kojih je preko 2.000 samo u prevodilačkoj službi. Rad komisije je organizovan kroz 35 generalanih direktorata (Directorate General) i specijalnih službi.

 

Evropski parlament

Evropski-parlamentJedna od osnovnih karakteristika Evropskog parlamenta (EP) je da je to organ saodlučivanja i da, za razliku od Savjeta (gdje su predstavljene države članice), predstavnike za Evropski parlament biraju građani Evropske Unije.

Evropski parlament obavlja tri osnovne funkcije i to: zakonodavne, budžetske i kontrolne funkcije, dok sa Savjetom Evropske unije dijeli zakonodavnu funkciju. Evropski parlament nema pravo zakonodavne inicijative već samo saglasnosti na zakonodavne akte. Sastoji se od predstavnika građana Evropske unije (a ne od predstavnika država-članica), jer se poslanici biraju direktno.To je, ujedno, i jedini neposredno izabran organ Evropske unije. Poslanici se biraju na 5 godina a ugovorom je predviđeno da maksimalan broj poslanika u Evropskom parlamentu bude 750 plus predsjednik. Sastaje se na dvije lokacije: u Strazburu i u Briselu.

Ono što EP razlikuje od nacionalnih parlamenata je to što u njemu ne postoji podjela na vlast i opoziciju. Parlament nema stalnu većinu i manjinu, odnosno, pošto je to međunarodna institucija, ne postoji formalna opozicija.

Parlament se bira na pet godina. Ugovor o EU predviđa direktne izbore za parlament, ali ne previđa samu proceduru. Svaka država članica ima poseban zakon o tome kako se sprovode izbori i koji je način biranja parlamentaraca. Uglavnom su sve zemlje preuzele proporcionalni sistem prema uspjehu pojedinih partija. Direktini izbori za EP se organizuju od 1979 – svakih pet godina.

Unutar EP grupacije nijesu podijeljene po nacionalnom ili državnom ključu, već po partijskom. Postoji desetak partijskih grupacija.

Što se tiče nadzorne uloge Parlamenta, on od početka ima mogućnost da smijeni Komisiju, a od Ugovora iz Amsterdama i Nice on učestvuje u postavljanju Komisije.

 

Savjet ministara Evropske unije

savjet ministra euSavjet evropske unije je tijelo u kome su zastupljeni interesi zemalja članica, čiji se predstavnici okupljaju na ministarskom nivou. Na osnovu dnevnog reda, Savjet se sastaje u različitom sastavu: inostrani poslovi, finansije, unutrašnji poslovi, obrazovanje, telekomunikacije itd. Postoje dva reda savjeta I to : Savjet za opšte poslove I savjet za spoljne poslove. Savjet predstavlja najbitniji organ u zakonodavnoj proceduri Evropske unije. Sve sjednice se odvijaju iza zatvorenih vrata, zapisnici se ne objavlju­ju, a na sjednicama učestvuje i predstavnik Komisije zadužen za tu oblast. Funkciju predsjedavajućeg Savjeta naizmjenično vrše države članice, rotiraju­ći se svakih 6 mjeseci. Zemlja koja predsjedava Savjetom daje predsjednika za sve sastanke Savjeta i ostalih tijela Evropske unije u kojima su predstavljene države članice. U Savjetu se odluke donose jednoglasno ili kvalifikovanom većinom. Sastanci Savjeta održavaju se redovno jednom mjesečno, a po potrebi organizuju se i vanredna zasijedanja, kao i nezvanični sastanci na kojima se ne donose odluke.

 

Sud pravde Evropske unije

sud pravdeSud pravde Evropske unije obuhvata Sud pravde, Prvostepeni sud i specijalizovane sudove. On osigurava poštovanje prava u okviru tumačenja i primjene ugovora. Sud pravde je sastavljen od po jednog sudije iz svake države članice ( trenutno 27 sudija), a pomoć mu pružaju i 8 generalnih advokata. Sud pravde Evropske unije odlučuje  o tužbama koje podnose države članice, institucije, fizička ili pravna lica; u toku prethodnog postupka, na zahtjev nacionalnih sudova, o tumačenju prava ili o validnosti akata koja su usvojile institucije Evropske unije; kao i o drugim slučajevima koji su predviđeni ugovorima.

Presuda Suda pravde evropske unije je konačna i ima jaču snagu od presuda vrhovnih sudova država članica. Budući da presude Evropskog suda imaju snagu izvora prava, uloga suda nije više samo sudska, već on ima i zakonodavnu funkciju. Presude Suda su konačne i nema prava žalbe. Jezik na kome je podnesena tužba, a koji može biti jedan od 23 zvanična jezika Evropske unije, će biti zvanični jezik slučaja.  Sedište Suda je u Luksemburgu.

 

Evropska centralna banka

Evropska-centralna-bankaEvropska centralna banka je osnovana 1. juna 1998.kao nasljednica Evropskog monetarnog instituta. To je bila i završna faza uspostavljanja monetarne unije na evropskom nivou, sa zajedničkom centralnom bankom i jedinstvenom valutom. Evropska centralna banka kreirana je prema takozvanom “njemačkom modelu”, po ugledu na Bundesbanku, a sjedište joj je u Frankfurtu na Majni.

Zajedno sa nacionalnim centralnim bankama, ECB čini Evropski sistem centralnih banaka (ESCB), zaduženih za planiranje i sprovođenje monetarne politike u Eurozoni, odnosno u zemaljama EU koje su prihvatile euro. ECB predstavlja Evropsku uniju u međunarodnim finansijskim institucijama, poput Međunarodnog monetarnog fonda (MMF) i Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD).

Bankom upravlja bord direktora (na čelu sa Predsjednikom) i Upravni odbor, koji se sastoji od članova upravnih odbora i predstavnika nacionalnih centralnih banaka unutar ESCB.

Ugovorom o osnivanju Evropske centralne banke garantuje se njena nezavisnost od političkih struktura, kako na nacionalnom, tako i na evropskom nivou.

Države van “Eurozone” nijesu uslovljene odlukama ECB i, sa druge strane, ne mogu uticati na njenu politiku, ali su i dalje obavezne da uzimaju u obzir kretanja u Eurozoni pri definisanju sopstvene monetarne politike.

Više informacija o Evropskoj centralnoj banci možete naći na www.ecb.eu.

 

Evropska investiciona banka

evropska inves bankaEvropska investiciona banka osnovana je Rimskim ugovorom iz 1958. godine i jedna je od finansijskih institucija Evropske Unije. Sjedište joj je u Luksemburgu. Glavni zadatak banke je doprinošenje uravnoteženom razvoju Zajednice osiguravanjem ekonomske i socijalne kohezije država članica. Ima pravnu sposobnost i ekonomski je nezavisna.

Evropska investiciona banka osigurava dugoročno finansiranje projekata u skladu sa strogom bankarskom politikom. Usko sarađuje sa bankarskom zajednicom, pozajmljuje finansijska sredstva na tržištu kapitala i finansira različite projekte. Zajmove odobrava uglavnom iz sredstva pozajmljenih na tržištu kapitala kojima je pridodat i vlasnički kapital njenih dioničara-država članica Evropske Unije.

 

Ekonomski i  socijalni komitet

Sa-sastanka-Ekonomskog-i-socijalnog-komiteta-EUEvropski ekonomski i socijalni komitet je savjetodavni organ Evropske unije, koji okuplja predstavnike različitih interesnih grupa unutar civilnog društva i svojim studijama, preporukama i savjetima pomaže rad institucija – Savjeta Evropske unije, Evropskog parlamenta I Evropske komisije.

Ugovorom iz Rima ovaj je komitet ustanovljen kao mehanizam kojim bi se interesne grupe civilnog društva uključile u izgradnju zajedničkog tržišta i uspostavila komunikacija između ekonomskih i društvenih aktera EU I institucija EU. Komisija, Savjet EU I Parlament EU obavezni su da konsultuju Komitet pri donošenju odluka u oblasti ekonomske i socijalne politike.

S druge strane, Komitet je slobodan da na sopstvenu inicijativu daje prijedloge u vezi sa svim drugim pitanjima koje smatra relevantnim. EESK ima 317 članova iz svih država EU, a broj predstavnika po državi članici određuje se srazmjerno broju stanovnika.Članove predlažu nacionalne vlade, a postavlja ih Savjet EU na mandate od četiri godine. Svake dvije godine EESK bira upravni odbor, koji broji 37 članova.

Web adresa Ekonomskog i socijalnog komiteta je eesc.europa.eu

 

Komitet regiona

Cor buildingKomitet regiona (KOR) ustanovljen je Sporazumom iz Mastrihta i osnovan je 1993. godine. Od samog početka, pokrivao je pet oblasti: ekonomska i socijalna kohezija, transevropska mreža saobraćaja, energetika i telekomunikacije, zdravstvena zaštita, obrazovanje, pitanja omladine i kulture.

Ugovorom iz Amsterdama, Komitetu je dodato još pet funkcija: politika zapošljavanja, socijalna politika, životna sredina, stručno obrazovanje i saobraćaj. Saobraćaj kao oblast koju pokriva Komitet se javlja dva puta, ali se razlikuju po tome što u prvom slučaju imamo transevropsku mrežu, koja se bavi samo evropskim problemima u pogledu saobraćaja, a u drugom slučaju se bavi pitanjem saobraćajne problematike u okviru država članica.

Komitet ima 344 punopravna člana, predstavnika lokalnih i regionalnih tijela, i 344 zamjenika. Komitet četiri političke grupe i šest tematskih komisija.

Na čelu Komiteta se nalazi Predsjednik koji predsjedava plenarnim sesijama i predstavlja Komitet u spoljnim poslovima. Članovi Komiteta biraju predsjednika i pet potpredsjednika. Njihov mandat traje dvije godine.

Cilj KOR-a je unapređenje zakonodavstva EU kroz ekspertizu predstavnika lokalnih i regionalnih vlasti i približavanje EU građanima.

 

Evropski ombudsman

Evropski-ombudsman-Nikiforos-DiamandourosEvropski ombudsman je tielo koje je smješteno između građana i institucija Evropske unije. Imenovan od strane Evropskog parlamenta na period od pet godina. Ovlašćen je da prima i istražuje žalbe građana Evropske unije, preduzeća i organizacija. Svi pojedinci ili entiteti koji žive u Evropskoj uniji mogu se žaliti Evropskom ombudsmanu ukoliko smatraju da su njihova prava ugrožena od strane institucije Evropske unije ili nekog njenog tijela.Ombudsmana bira Evropski parlament na mandat od 5 godina sa mogućnošću reizbora.

Osnovna funkcija Ombudsmana je registrovanje propusta u funkcionisanju administracije, tj. propusta u radu tijela i institucija EU za koje on saznaje kroz pritužbe građana EU. Ombudsman ne može djelovati na osnovu predstavki koje se odnose na nacionalne, regionalne ili lokalne administracije država članica. Ombudsman se ne bavi pitanjima koja su već u proceduri pred Sudom ili je Sud donio određenu odluku o njima.

Više o Ombudsmanu na možete naći na www.ombudsman.europa.eu

Istorijat EU

 

Evropska unija uspostavljena je sa ciljem okončanja čestih i teških ratova    između susjeda, koji su kulminirali Drugim svjetskim ratom.

Evropski lideri su bili uvjereni da je ekonomsko i političko ujedinjenje jedini način da se osigura trajni mir između njihovih država.

istorijat1Istorija Evropske unije predstavlja vremenski period koji počinje 1951. osnivanjem prve velike evropske nadnacionalne ekonomske zajednice – Evropske zajednice za ugalj i čelik, ujedinjavanjem francuske I njemačke industrije uglja i čelika (EZUČ) i to na prijedlog francuskog ministra spoljnih poslova  Roberta Šumana. Sam prijedlog Šuman je dao 9. maja 1950. godine i taj dan se uzima kao Dan Evrope. Ugovor o osnivanju Evropske zajednice za ugalj i čelik potpisan je Parizu 18. aprila 1951. godine  a stupio je na snagu  23. jula 1952. godine.

Ova zajednica je imala šest država osnivača: Belgija, Savezna Republika Njemačka, Luksemburg, Francuska, Italija i Holandija. Sve bitne odluke o pitanjima industrija za proizvodnju uglja i čelika u ovim zemljama, bile su u rukama nezavisnog, nadnacionalnog tijela pod nazivom “Visoka vlast” čiji je prvi predsjednik bio Žan Mone.

Zahvaljujući uspješnom funkcionisanju Evropske zajednica za ugalj i čelik predstavnici  šest država osnivača odlučilo je da integriše i druge sektore privrede. Oni su 25. marta 1957. godine potpisali Rimski ugovor kojim je uspostavljena Evropska zajednica za atomsku energiju (EURATOM) i Evropska ekonomska zajednica (EEZ). Ovaj ugovor je stupio na snagu 1. januara 1958. godine i tada je konstituisana Komisija čiji je predsjednik bio Valter Halštajn, dok je 19. marta iste godine održana prva sjednica Evropskog parlamenta kojom je predsjedavao Robert Šuman.

Kao preteča Rimskih ugovora bili su pregovori  u Mesini iz 1955. godine  gdje je je održana konferencija na kojoj su učestvovali ministri spoljnih poslova članica Evropske zajednice za ugalj i čelik koji su raspravljali i o stvaranju Evropske ekonomske unije koja bi se mogla ostvariti stvaranjem jedinstvenog tržišta i uvođenjem četiri slobode (sloboda kretanja ljudi, rada, kapitala i robe).

Tri evropske zajednice su 1965. godine ujedinjene i počele su da funkcionišu kao institucije zajedničke za sve tri Zajednice – Komisija, Savjet ministara i Evropski parlament. Cilj ovog ujedinjenja bio je jedinstven razvoj ekonomije i stvaranje jedinstvenog tržišta, čime bi se postigao kontinuirani ekonomski razvoj i povećao standard života stanovnicima članica EZ.

Nakon toga dešava se prvo proširenje Evropske zajednice 1. januara 1973. godine pristupanjem Velike Britanije, Danske i Irske. Zatim, u januaru 1981. Evropskoj zajednici se pridružuje i Grčka, dok 23. februara naredne godine Grenland istupa iz zajednice sa kojom je bio vezan preko Danske.

Predsjednik Evropske komisije, Žak Delor je u junu 1985. godine predstavio dokument ‘Jedinstveni evropski akt’ koji je predviđao formiranje evropske monetarne i političke unije, značajnije institucionalne reforme, učvršćivanje zajedničkog tržišta unutar Evropskih zajednica. Ubrzo nakon toga, u januaru 1986. godine desilo se i  treće proširenje, pristupanjem Španije i Portugalije Evropskoj zajednici, nakon čega je uslijedilo potpisivanje Jednistvenog evropskog akta.

Predstavnici Belgije, Zapadne Njemačke, Francuske, Irske, Luksemburga, Holandije, Portugala, Španije i Ujedinjenog Kraljevstva su 17. februara 1986. godine potpisali Jedinstveni evropski akt, dok su ga predstavnici  Italije, Grčke i Danske potpisale 27. februara iste godine, nakon čega je stupio na snagu 1. jula 1987. godine.

Ministri spoljnih poslova i finansija  ‘evropske dvanaestorice’  su u Mastrihtu, 7. Februara 1992. godine, potpisali Ugovor iz Mastrihta, kako je Ugovor o Evropskoj uniji popularno nazvan. Ovaj ugovor je stupio na snagu 1. novembra 1993. godine čime je stvorena Evropska unija.Ugovor iz Mastrihta je predviđao stvaranje Ekonomske i monetarne unije, koja bi omogućila uvođenje zajedničke valute, pa je u januaru 1994. godine osnovan Evropski monetarni institut (EMI) kao prethodnik Evropske centralne banke.  Strukturni fondovi Evropske unije su značajno uvećani I osnovan je novi Kohezioni fond kao i Evropski investicioni fond, ogranak Evropske investicione banke.

Ubrzo je 25. marta 1995. godine uslijedilo četvrto proširenje gdje Austrija, Švedska I Finska pristupaju Evropskoj uniji.

Zatim je na sjednici Evropskog savjeta u Madridu, sredinom decembra 1995. godine, dogovoreno da će se zajednička valuta zvati evro, a utvrđen i je način na koji bi nova valuta bila puštena u opticaj, kao i kriterijumi koje su članice EU morale zadovoljiti kako bi mogle uvesti novu valutu.

Šengenski ugovor koji je stupio na snagu 25. marta 1995. godine, omogućavao je slobodno kretanje ljudi i ukidanje graničnih prelaza unutar teritorije potpisnica, postao je sastavni dio zakona Evropske unije, koja je dobila nadležnosti u oblasti imigracije, kontrole spoljnih granica šengenske zone i odobravanja viza i azila građanima drugih zemalja.

Na sjednici Evropskog savjeta u Amsterdamu, 16. i 17. juna 1997. godine, usaglašen je tekst novog sporazuma, koji je, pošto je pretrpio određene izmjene, potpisan 2. oktobra iste godine. Nakon potvrđivanja od strane predstavnika država, Ugovor iz Amsterdama je 1. maja 1999. godine stupio na snagu.

Ugovorom iz Amsterdama na području politika zajednice je preuzimanje obaveze zajednice za povećanje stope zaposlenosti kao i stvaranje jedinstva između zemalja članica u oblasti zaštite osnovnih ljudskih prava, svake vrste slobode i bezbednosti evropskih građana.

Nakon toga je 30. juna 1998. godine osnovana Evropska centralna banka (ECB) sa sjedištem u Frankfurtu. To jeinstitucija koja je zadužena za sve poslove vezane za evro i cjelokupnu monetarnu politiku Evropske unije.

Nakon toga se intenzivnije razmišljalo o novom institucionalnom uređenju, zboč čega je u Nici došlo do potpisivanja ugovora  26. februara 2001. godine koji je stupio na snagu  01. februara 2003. godine, sa ciljem kako bi Evropska unija spremno dočekala proširenje na deset novih članica.

Stupanjem na snagu ovog ugovora, broj oblasti koje podležu glasanju kvalifikovane većine u Savjetu Evropske unije je povećan, dok je pravo država članica da ulože veto na odluke Savjeta Evropske unije ukinuto u 39 oblasti. Struktura broja glasova država članica u Savetu Evropske unije je izmijenjena kako bi se napravilo mjesta za nove članice.

Nakon stupanja na snagu Ugovora iz Nice, javila se potreba građana zemalja članica Evropske unije, za ujedinjenjem svih zakonskih dokumenata, koje je sačinjavalo 8 ugovora i preko 50 protokola i aneksa. Iz tog razloga je 2003. godine nastao  nacrt Ugovora o ustavu Evropske unije.

istorijat2U maju 2004. godine otpočelo je i peto proširenje Evropske zajednice, ulaskom deset  novih država članica (Kipar, Češka Republika, Estonija, Mađarska, Litvanija, Letonija, Malta, Poljska, Slovačka Republika i Slovenija), koje je okončano u januaru 2007. godine ulaskom Rumunije i Bugarske.

Ugovor o funkcionisanju Evropske unije potpisan 13. decembra 2007. godine u Lisabonu, a stupio je na snagu  1. decembra 2009. godine. Ovaj ugovor se ticao izmjena i dopuna Ugovora o stvaranju Evropske unije. Najbitnije izmene koje Ugovor donosi su dvije nove funkcije unutar institucionalnog sistema Evropske unije i to – Predsjednik Evropskog savjeta i Visoki predstavnik Unije u oblasti spoljne politike i politike bezbijednosti u cilju jačanja pozicije Evropske unije na međunarodnoj sceni. Evropska centralna banka (ECB) postaje jedna od osnovnih institucija Evropske unije, Evropski parlament u procesu donošenja odluka dobija još jaču ulogu jer procedura saodlučivanja ostaje osnovni zakodnodavni postupak, dok Povelja o osnovnim pravima postaje integralni dio Ugovora.

Poslednje, odnosno sedmo proširenje Evropske unije, bilo je u julu 2013.godine kada je Hrvatska postala punopravna članica.

Danas Unija ima više od 507 miliona stanovnika i 28 država članica.

____Broj 114____

       cgo-cce-Evropski-puls-114-01

Prethodni brojevi