Crnogorski (MNE)English (UK)
Da li bi Crnu Goru trebalo proglasiti bezbjednom zemljom porijekla?

Da li bi Crnu Goru trebalo proglasiti bezbjednom zemljom porijekla?

Nakon uspostavljanja sistema vizne liberalizacije, pitanje velikog broja neutemeljenih zahtjeva za azil iz zemalja zapadnog Balkana (Srbija, Bosna i Hercegovina, Makedonija, Albanija, Kosovo i Crna...

Održana međunarodna konferencija  «Uloga i značaj medija u procesu EU integracija - naučene lekcije i iskustva iz regiona »

Održana međunarodna konferencija «Uloga i značaj medija u procesu EU integracija - naučene lekcije i iskustva iz regiona »

Centar za građansko obrazovanje (CGO), u saradnji sa Daily Press Vijesti, u okviru realizacije projekta „EU vijesti-informiši se!“, podržanog iz komunikacionog budžeta Delegacije Evropske unije u...

Promovisan projekat

Promovisan projekat "Rastimo zajedno 3 – Informacije o EU kroz popularne internet portale"

Delegacija Evropske unije u Crnoj Gori danas je u prostorijama EU  Info Centra promovisala projekat "Rastimo zajedno 3 – Informacije o EU kroz popularne internet portale". Projekat ima za cilj...

Ambasador Drobnič gost drugog Evropskog kafea

Ambasador Drobnič gost drugog Evropskog kafea

Centar za građansko obrazovanje (CGO) je danas, u saradnji sa fondacijom Friedrich Ebert (FES), nastavio sa realizacijom projekta «Evropski kafe» u okviru kojeg je organizovan sastanak...

Najava: Prezentacija projekta: Rastemo zajedno 3 - Informacije o EU kroz popularne internet portale

Najava: Prezentacija projekta: Rastemo zajedno 3 - Informacije o EU kroz popularne internet portale

Delegacija Evropske unije u Crnoj Gori organizuje prezentaciju projekta "Rastemo zajedno 3 - Informacije o EU kroz popularne internet portale", 20. aprila sa početkom u 11h00, u prostorijama EU...

  • Da li bi Crnu Goru trebalo proglasiti bezbjednom zemljom porijekla?

    Da li bi Crnu Goru trebalo proglasiti bezbjednom zemljom porijekla?

  • Održana međunarodna konferencija  «Uloga i značaj medija u procesu EU integracija - naučene lekcije i iskustva iz regiona »

    Održana međunarodna konferencija «Uloga i značaj medija u procesu EU integracija - naučene...

  • Promovisan projekat

    Promovisan projekat "Rastimo zajedno 3 – Informacije o EU kroz popularne internet portale"

  • Ambasador Drobnič gost drugog Evropskog kafea

    Ambasador Drobnič gost drugog Evropskog kafea

  • Najava: Prezentacija projekta: Rastemo zajedno 3 - Informacije o EU kroz popularne internet portale

    Najava: Prezentacija projekta: Rastemo zajedno 3 - Informacije o EU kroz popularne internet portale

Institucije EU

 

Institucije Evropske unije su tijela na koje su države člannice prenijele vršenje određenih nadležnosti koje su tim institucijama povjerene ugovorima o osnivanju i funkcionisanju Evropske unije.

Evropski savjet, Evropska komisija i Evropski parlament čine tzv. ’institucijonalni trougao’ koji donosti odluke u Evropskoj uniji.

 

Evropski savjet

evropski-savetNastao je 1974. godine na inicijativu tadašnjeg francuskog predsjednika Pompidua. On je dugo funkcionisao kao jedno ad hoc tijelo političkog karaktera, kao međuvladina konferencija koja se sastajala svakog semestra, da bi tek kasnije prerasla u nešto što je uključeno u sistem institucija EU. Evropski Savjet je od početka vodeći politički organ EU, koji čine šefovi država članica ili šefovi vlada država članica EU. Uglavnom se radi o premijerima, a samo dva predsjednika učestvuju na samitima evropskih država – predsjednici Francuske i Finske.

U insitucionalnom sistemu Unije, Evropski savjet je najviši politički organ, pa je gotovo neophodan za rad svih ostalih izvršnih institucija EU. NA neki način Evropski savjet daje političke smjernice I Savjetu ministara I Evropskoj komisiji.

Druga uloga koju ima Evropski savjet je arbitriranje. Sva ona pitanja koja debata unutar Savjeta ministara ne može da riješi na nivou ministara, odlaze na viši nivo – političku arbitražu, tj. rješavaju se u Evropskom savjetu.

Evropski savjet daje i smjernice u tzv. zajedničkoj i spoljnobezbjednosnoj politici EU. Ovdje su posebno važna ona pitanja koja su od zajedničkog političkog interesa- spoljni odnosi i vojni aspekti saradnje unutar EU, koji postoje još od ugovora iz Mastrihta.

Poslije Ugovora iz Nice odlučeno je da se svi sastanci Evropskog savjeta drže u Briselu.

 

Evropska komisija

evropska komisijaEvropska komisija je najvažnija izvršna institucija Evropske unije. Ona štiti isključivo interese Evropske unije, za razliku od ostalih institucija u kojima su prisutni nacionalni uticaji. Komisija ima dva dijela: Politički ( Svaki član Evropske komisije je zadužen za jedan resor, što podrazumijeva rad na politici u okviru tog resora) i Administrativni (podrazumijeva 26 generalnih direktora, koji su zaduženi za pojedine oblasti, 9 opštih I specijalizovanih službi I nekoliko kabineta.  Predsjednik i članovi Komisije (po jedan iz svake države članice) biraju se od strane zemalja članica pošto su prethodno odobreni od strane Evropskog parlamenta. Mandat Komisije je 5 godina i može se obnoviti.

Od 2004. Evropska komisija broji 25 komesara – svaka država članica ima svog predstavnika u Komisiji. Nakon mini proširenja 1. januara 2007, kada su se Uniji pridružile Bugarska i Rumunija, Komisija je dobila još jednog člana – komesara za multilingvilizam iz Rumunije. U postojećem sastavu Komisije jedino nema predstavnika Bugarske.

Svaki komesar je nadležan za određenu oblast i raspolaže kabinetom od šest bliskih saradnika. Kabinet ima zadatak da podržava djelatnosti političkog rukovođenja i usmjeravanja komesara i da prosljeđuje informacije, ali da pri tome generalnim direktoratima i podrđrnim službama prepusti administrativno sporvođenje.

Cjelokupni rad Evropske komisije koordinira Generalni sekretarijat Evropske komisije , koji je ujedno zadužen i za održavanje veza između Komisije i ostalih institucija EU.

Evropska komisija ima mandat od pet godina, koji se poklapa sa mandatom Evropskog parlamenta. Sjedište Komisije je u Briselu i njen rad je potpomognut administrativnim osobljem, koje broji oko 20.000 ljudi, od kojih je preko 2.000 samo u prevodilačkoj službi. Rad komisije je organizovan kroz 35 generalanih direktorata (Directorate General) i specijalnih službi.

 

Evropski parlament

Evropski-parlamentJedna od osnovnih karakteristika Evropskog parlamenta (EP) je da je to organ saodlučivanja i da, za razliku od Savjeta (gdje su predstavljene države članice), predstavnike za Evropski parlament biraju građani Evropske Unije.

Evropski parlament obavlja tri osnovne funkcije i to: zakonodavne, budžetske i kontrolne funkcije, dok sa Savjetom Evropske unije dijeli zakonodavnu funkciju. Evropski parlament nema pravo zakonodavne inicijative već samo saglasnosti na zakonodavne akte. Sastoji se od predstavnika građana Evropske unije (a ne od predstavnika država-članica), jer se poslanici biraju direktno.To je, ujedno, i jedini neposredno izabran organ Evropske unije. Poslanici se biraju na 5 godina a ugovorom je predviđeno da maksimalan broj poslanika u Evropskom parlamentu bude 750 plus predsjednik. Sastaje se na dvije lokacije: u Strazburu i u Briselu.

Ono što EP razlikuje od nacionalnih parlamenata je to što u njemu ne postoji podjela na vlast i opoziciju. Parlament nema stalnu većinu i manjinu, odnosno, pošto je to međunarodna institucija, ne postoji formalna opozicija.

Parlament se bira na pet godina. Ugovor o EU predviđa direktne izbore za parlament, ali ne previđa samu proceduru. Svaka država članica ima poseban zakon o tome kako se sprovode izbori i koji je način biranja parlamentaraca. Uglavnom su sve zemlje preuzele proporcionalni sistem prema uspjehu pojedinih partija. Direktini izbori za EP se organizuju od 1979 – svakih pet godina.

Unutar EP grupacije nijesu podijeljene po nacionalnom ili državnom ključu, već po partijskom. Postoji desetak partijskih grupacija.

Što se tiče nadzorne uloge Parlamenta, on od početka ima mogućnost da smijeni Komisiju, a od Ugovora iz Amsterdama i Nice on učestvuje u postavljanju Komisije.

 

Savjet ministara Evropske unije

savjet ministra euSavjet evropske unije je tijelo u kome su zastupljeni interesi zemalja članica, čiji se predstavnici okupljaju na ministarskom nivou. Na osnovu dnevnog reda, Savjet se sastaje u različitom sastavu: inostrani poslovi, finansije, unutrašnji poslovi, obrazovanje, telekomunikacije itd. Postoje dva reda savjeta I to : Savjet za opšte poslove I savjet za spoljne poslove. Savjet predstavlja najbitniji organ u zakonodavnoj proceduri Evropske unije. Sve sjednice se odvijaju iza zatvorenih vrata, zapisnici se ne objavlju­ju, a na sjednicama učestvuje i predstavnik Komisije zadužen za tu oblast. Funkciju predsjedavajućeg Savjeta naizmjenično vrše države članice, rotiraju­ći se svakih 6 mjeseci. Zemlja koja predsjedava Savjetom daje predsjednika za sve sastanke Savjeta i ostalih tijela Evropske unije u kojima su predstavljene države članice. U Savjetu se odluke donose jednoglasno ili kvalifikovanom većinom. Sastanci Savjeta održavaju se redovno jednom mjesečno, a po potrebi organizuju se i vanredna zasijedanja, kao i nezvanični sastanci na kojima se ne donose odluke.

 

Sud pravde Evropske unije

sud pravdeSud pravde Evropske unije obuhvata Sud pravde, Prvostepeni sud i specijalizovane sudove. On osigurava poštovanje prava u okviru tumačenja i primjene ugovora. Sud pravde je sastavljen od po jednog sudije iz svake države članice ( trenutno 27 sudija), a pomoć mu pružaju i 8 generalnih advokata. Sud pravde Evropske unije odlučuje  o tužbama koje podnose države članice, institucije, fizička ili pravna lica; u toku prethodnog postupka, na zahtjev nacionalnih sudova, o tumačenju prava ili o validnosti akata koja su usvojile institucije Evropske unije; kao i o drugim slučajevima koji su predviđeni ugovorima.

Presuda Suda pravde evropske unije je konačna i ima jaču snagu od presuda vrhovnih sudova država članica. Budući da presude Evropskog suda imaju snagu izvora prava, uloga suda nije više samo sudska, već on ima i zakonodavnu funkciju. Presude Suda su konačne i nema prava žalbe. Jezik na kome je podnesena tužba, a koji može biti jedan od 23 zvanična jezika Evropske unije, će biti zvanični jezik slučaja.  Sedište Suda je u Luksemburgu.

 

Evropska centralna banka

Evropska-centralna-bankaEvropska centralna banka je osnovana 1. juna 1998.kao nasljednica Evropskog monetarnog instituta. To je bila i završna faza uspostavljanja monetarne unije na evropskom nivou, sa zajedničkom centralnom bankom i jedinstvenom valutom. Evropska centralna banka kreirana je prema takozvanom “njemačkom modelu”, po ugledu na Bundesbanku, a sjedište joj je u Frankfurtu na Majni.

Zajedno sa nacionalnim centralnim bankama, ECB čini Evropski sistem centralnih banaka (ESCB), zaduženih za planiranje i sprovođenje monetarne politike u Eurozoni, odnosno u zemaljama EU koje su prihvatile euro. ECB predstavlja Evropsku uniju u međunarodnim finansijskim institucijama, poput Međunarodnog monetarnog fonda (MMF) i Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD).

Bankom upravlja bord direktora (na čelu sa Predsjednikom) i Upravni odbor, koji se sastoji od članova upravnih odbora i predstavnika nacionalnih centralnih banaka unutar ESCB.

Ugovorom o osnivanju Evropske centralne banke garantuje se njena nezavisnost od političkih struktura, kako na nacionalnom, tako i na evropskom nivou.

Države van “Eurozone” nijesu uslovljene odlukama ECB i, sa druge strane, ne mogu uticati na njenu politiku, ali su i dalje obavezne da uzimaju u obzir kretanja u Eurozoni pri definisanju sopstvene monetarne politike.

Više informacija o Evropskoj centralnoj banci možete naći na www.ecb.eu.

 

Evropska investiciona banka

evropska inves bankaEvropska investiciona banka osnovana je Rimskim ugovorom iz 1958. godine i jedna je od finansijskih institucija Evropske Unije. Sjedište joj je u Luksemburgu. Glavni zadatak banke je doprinošenje uravnoteženom razvoju Zajednice osiguravanjem ekonomske i socijalne kohezije država članica. Ima pravnu sposobnost i ekonomski je nezavisna.

Evropska investiciona banka osigurava dugoročno finansiranje projekata u skladu sa strogom bankarskom politikom. Usko sarađuje sa bankarskom zajednicom, pozajmljuje finansijska sredstva na tržištu kapitala i finansira različite projekte. Zajmove odobrava uglavnom iz sredstva pozajmljenih na tržištu kapitala kojima je pridodat i vlasnički kapital njenih dioničara-država članica Evropske Unije.

 

Ekonomski i  socijalni komitet

Sa-sastanka-Ekonomskog-i-socijalnog-komiteta-EUEvropski ekonomski i socijalni komitet je savjetodavni organ Evropske unije, koji okuplja predstavnike različitih interesnih grupa unutar civilnog društva i svojim studijama, preporukama i savjetima pomaže rad institucija – Savjeta Evropske unije, Evropskog parlamenta I Evropske komisije.

Ugovorom iz Rima ovaj je komitet ustanovljen kao mehanizam kojim bi se interesne grupe civilnog društva uključile u izgradnju zajedničkog tržišta i uspostavila komunikacija između ekonomskih i društvenih aktera EU I institucija EU. Komisija, Savjet EU I Parlament EU obavezni su da konsultuju Komitet pri donošenju odluka u oblasti ekonomske i socijalne politike.

S druge strane, Komitet je slobodan da na sopstvenu inicijativu daje prijedloge u vezi sa svim drugim pitanjima koje smatra relevantnim. EESK ima 317 članova iz svih država EU, a broj predstavnika po državi članici određuje se srazmjerno broju stanovnika.Članove predlažu nacionalne vlade, a postavlja ih Savjet EU na mandate od četiri godine. Svake dvije godine EESK bira upravni odbor, koji broji 37 članova.

Web adresa Ekonomskog i socijalnog komiteta je eesc.europa.eu

 

Komitet regiona

Cor buildingKomitet regiona (KOR) ustanovljen je Sporazumom iz Mastrihta i osnovan je 1993. godine. Od samog početka, pokrivao je pet oblasti: ekonomska i socijalna kohezija, transevropska mreža saobraćaja, energetika i telekomunikacije, zdravstvena zaštita, obrazovanje, pitanja omladine i kulture.

Ugovorom iz Amsterdama, Komitetu je dodato još pet funkcija: politika zapošljavanja, socijalna politika, životna sredina, stručno obrazovanje i saobraćaj. Saobraćaj kao oblast koju pokriva Komitet se javlja dva puta, ali se razlikuju po tome što u prvom slučaju imamo transevropsku mrežu, koja se bavi samo evropskim problemima u pogledu saobraćaja, a u drugom slučaju se bavi pitanjem saobraćajne problematike u okviru država članica.

Komitet ima 344 punopravna člana, predstavnika lokalnih i regionalnih tijela, i 344 zamjenika. Komitet četiri političke grupe i šest tematskih komisija.

Na čelu Komiteta se nalazi Predsjednik koji predsjedava plenarnim sesijama i predstavlja Komitet u spoljnim poslovima. Članovi Komiteta biraju predsjednika i pet potpredsjednika. Njihov mandat traje dvije godine.

Cilj KOR-a je unapređenje zakonodavstva EU kroz ekspertizu predstavnika lokalnih i regionalnih vlasti i približavanje EU građanima.

 

Evropski ombudsman

Evropski-ombudsman-Nikiforos-DiamandourosEvropski ombudsman je tielo koje je smješteno između građana i institucija Evropske unije. Imenovan od strane Evropskog parlamenta na period od pet godina. Ovlašćen je da prima i istražuje žalbe građana Evropske unije, preduzeća i organizacija. Svi pojedinci ili entiteti koji žive u Evropskoj uniji mogu se žaliti Evropskom ombudsmanu ukoliko smatraju da su njihova prava ugrožena od strane institucije Evropske unije ili nekog njenog tijela.Ombudsmana bira Evropski parlament na mandat od 5 godina sa mogućnošću reizbora.

Osnovna funkcija Ombudsmana je registrovanje propusta u funkcionisanju administracije, tj. propusta u radu tijela i institucija EU za koje on saznaje kroz pritužbe građana EU. Ombudsman ne može djelovati na osnovu predstavki koje se odnose na nacionalne, regionalne ili lokalne administracije država članica. Ombudsman se ne bavi pitanjima koja su već u proceduri pred Sudom ili je Sud donio određenu odluku o njima.

Više o Ombudsmanu na možete naći na www.ombudsman.europa.eu

Share

____Broj 114____

       cgo-cce-Evropski-puls-114-01

Prethodni brojevi